NZ 2: mediteren kun je leren

VIPASSANAMEDITATIE, TIEN DAGEN IN STILTE

Na net geen drie weken moest ik weer terug richting Auckland. Veertig km ten noorden daarvan heb ik een tiendaagse vipassanameditatiecursus/retraite gedaan.

Wat is het?
Vipassanameditatie houdt in: de dingen zien zoals ze werkelijk zijn. Het verschil tussen vipassanameditatie en andere meditatietechnieken is dat je niet focust op een voorwerp of  een woord, maar op de gewaarwordingen die je op je lichaam voelt, bijvoorbeeld warmte, kriebel, jeuk, pijn, wat dan ook. De bedoeling is dat je dat allemaal objectief waarneemt, zonder verlangen en zonder afkeer want, zo is het idee: als we lijden, wordt dat altijd veroorzaakt door verlangen of afkeer. Verlangen naar iets wat je niet kan krijgen of kopen, of afkeer van iets wat er wel is, zoals pijn of invloeden van buitenaf. (nu lijk ik wel een foldertje)

De cursus wordt gegeven aan de hand van video’s van Goenka, een man uit Burma die later naar India is gegaan. Daar kwam ik pas de laatste cursusdag achter want ik en andere niet-engelstaligen moesten naar mp 3 spelers luisteren met vertaling in onze eigen talen.

De meditatieretraite is geheel in stilte. Communicatie met medecursisten is niet de bedoeling dus niet praten, geen lichamelijk contact, geen oogcontact, geen gebaren. Alleen op de middag van aankomst en op de laatste dag mag gepraat worden.Mannen en vrouwen worden gescheiden om afleiding te voorkomen en iedereen heeft een eigen slaapkamertje. Op bepaalde uren mag je ook daar in plaats van in de hal mediteren.

Negen dagen niet praten leek me niet zo’n opgave en dat was het ook niet. Het enige onhandige was dat ik niet wist wie ik precies om me heen had dus ik begon te fantaseren over wat voor type die was en hoe zij zou heten, waar zij vandaan zou komen, hoe oud zij wel niet moest zijn, of ze niet eens naar de kapper moest etc etc..

Wie deden mee?
Voor de bevooroordeelden: er waren niet alleen hippies en geitenwollensokkenypes. Het publiek was juist erg divers: oude hippies, geneusringde hippies, bang voor cicada’s zijnde hippies, kleine geitenwollensokkentypes, op oranje crocs lopende geitenwollensokkentypes en heeeleboel bijzonder onopvallende massakonijnen.

Hoe was dat nou?
Het waren lange dagen. Om vier uur ’s ochtends de eerste gong. Opstaan. Vanaf half vijf tot half zeven wer er gemediteerd. Tussen halfzeven en acht was er ontbijt. Brood, porridge, yoghurt met muesli, fruit. Tot acht uur konden we dan nog beetje rusten en dan van acht tot negen, en van negen tot elf, werd er weer gemediteerd.

Om elf uur was het lunchtijd. Warm eten, net als het ontbijt klaargemaakt en klaargezet door vrijwilligers. Gelukkig wel lekker eten en bijna alle dagen zelfgebakken zoetigheid voortoe. Om een uur werd er weer gegongd en mediteerden we tot halfdrie. En dan weer vanaf halfdrie tot halfvier en ook nog vanaf halfvier tot vijf.

Tussen vijf en zes konden we fruit eten. Kon ik dan geen koe op ’s avonds? Eigenlijk niet. Met zoveel stilzitten heb je niet veel meer nodig. Van zes tot zeven weer mediteren.

Van zeven tot acht was er elke dag ‘teachers discourse’. De engelstaligen keken dan in de hal naar de video van Goenka waarin hij de theorie achter de meditatietechniek uitlegt, vaak aan de hand van verhalen. Anderstaligen moesten, zoals ik al zei, in een andere ruimte luisteren naar veel minder levendig vertelde vertalingen. Van acht tot negen werd er weer gemediteerd en dan konden we slapen tot... gooonnngggggg... vier uur ’s ochtends.

De meditatiehal was mooi, een ruimte waar we met ongeveer zeventig mensen makkelijk in konden. Iedereen had een grote vierkante mat met daarop een kleiner matje voor onder je kont gekregen, en een fleecedeken. Op de gang lagen extra matten, kussens en dekens en per dag werden de stapels in de gang kleiner en werden her en der in de zaal enorme meditatietronen opgebouwd. Voorin de zaal zaten de leraren, een man en een vrouw. Ze zettem aan het begin van elke meditatie het Goenke casettebandje (mp3) aan ( staaart aaagiiiin, staaaart agaaain, with a caaaaaaaaaaalm and quieeeeeeet miiiind) en zeiden verder niks behalve in de vragenuren, na de lunch en na negen uur ’s avonds, konden de mannen aan de man vragen stellen en de dames aan de vrouw, maar vaak vulden ze elkaar aan.

Er was ook zowel aan de mannen als aan de vrouwenkant een manager. Zij waren meer voor de praktische zaken zoals extra dekens in slaapkamers en wekkers voor mensen die de gong niet hoorden.

Adem in, adem uit...
De eerste drie dagen van de cursus beoefeden we nog geen vipassana. We observeerden alleen onze ademhaling. Waar komt ‘ie binnen, waar gaat ‘ie weer naar buiten. Welke gewaarwordingen voel je op het gebied tussen je bovenlip en je neusgaten. Dat wordt annapanna genoemd.

Au! Vipassana!

Vanaf de vierde dag beoefenden we vipassana en waren de meditaties tussen negen en elf, halfdrie en halfvier en tussen zes en zeven meditatie-uren van ‘strong determination’. Tijdens deze uren mocht je je handen en voeten niet bewegen en moest je je ogen gesloten houden. Ik had nooit gedacht dat dat me zou gaan lukken. Vantevoren was ik al de kleermakerszit gaan oefenen omdat ik wist dat ik het niet kon en ik kon het elke keer nauwelijks een half uur volhouden. Toch lukte het nu doordat ik anders tegen de pijn kon aankijken. Namelijk dat het –zoals Goenka de hele tijd zegt- alles annietsjaaaaaa (hij praat eeeeeerg langgereeeeekt)- is. Alles is vergankelijk, betekent dat.

Ook pijn, pardon dat is een negatieve term en dus aversion en dat mag niet: ook hele sterke gewaarwordingen zijn vergankelijk. Pijn is volgens Goenka niet meer dan een hele sterke gewaarwording. Omdat we afkeer hebben tegen pijn, willen we reageren. Maar door te observeren en zo te bemerken dat pijn ook vergankelijk is, kan je leren om daar niet op te reageren en ook de andere gewaarwordingen op je lichaam te blijven voelen. Het spreekt denk ik voor zich dat pijn een alarmfunctie heeft en dat je wel moet reageren als je in brand staat ofzo, maar daar werd eigenlijk niks over gezegd. Hmm..

Enniewee, het lukte me om de hele, heeele, oooojee heeeeeeele heeeeeele sterke gewaarordingen in mijn heupen te objectief observeren en inderdaad te voelen komen en gaan. Te gaan om na een paar seconden weer terug te komen en me weer te doen zweren dat ik liever zou willen dat m’n been er onmiddelijk afviel dan dat ik nog een seconde langer stil moest blijven zitten. Maar ging steeds beter.

Het mediteren in het algemeen ging steeds beter. De eerste dagen dagdroomde ik alle kanten op maar na een paar dagen had ik dat steeds sneller in de gaten en kon ik me beter concentreren op alles wat ik voelde Dat betekent eigenlijk nog steeds niet dat je het goed doet. Je doet het goed als je maar gelijkmoedig blijft, dus als je geen verlangen en afkeer voelt en als je niet oordeelt of het goed genoeg is wat je voelt, je moet objectief blijven.

No more craving, no more aversion, zegt Goenka (de tape) steeds aan het begin van elke meditatie. Dat bleef lastig. Niet omdat ik zo’n zin had in muffins, of chocola. Of een vette hap, of een ijsje. Of in zwemmen of fietsen, of gewoon lekker lezen, .. Maar omdat ik gek werd van die irritante stem van die Goenka met z’n langgerekte gepraat. Naar de ochtendmeditatie in de hal ging in niet meer vanaf de vierde dag want daarbij moesten we steeds aan het eind een te lange chanting (toch een buddhistisch snufje) verdragen. Het klinkt echt afschuwelijk!! No more aversion...

Spijbelen??
Gevolg hiervan was dat ik ’s ochtends in m’n kamer mediteerde. Dat had weer tot gevolg dat ik ietsje minder waarde begon te hechten aan de eerste gong, wat er weer voor zorgde dat ik vanaf dag zes weinig anders objectief en met gesloten ogen observeerde dan m’n bed...  Ik was ook zo moe, ik begon zelfs te dromen dat ik moe was en wilde slapen!  

Achteraf
Slapen tijdens mediatie-uren bleek achteraf aan de meidenkant een stuk gevaarlijker te zijn dan aan de mannenkant. De managers, een Duits echtpaar, bleken niet even streng. Onze manager noemde ik binnen een paar dagen en alleen in gedachten, al ‘de meditatienazi’. Het gebeurde namelijk een aantal keer dat ik op mn bed zat te mediteren, echt te mediteren, en dat zij dan aanklopte om even te checken of ik niet sliep. Ze zag dan dat m’n slippers er stonden en dat mn gordijn dicht was. Ik schrok me rot! Achteraf hoorde ik van veel andere meiden dat ze hetzelfde hadden gehad.

Aan de mannenkant bleek het een stuk relaxter te zijn geweest. Op dag tien, toen we weer mochten praten, ging een van de meiden aan haar vriend vragen hoe het voor hem geweest was en hij zei: ‘yeah, we had fun’ (huh?!) en dat ze in hun kant van het park geheime praatplaatsen hadden (huh!?!?) en dat er zelfs een underground boekenruilproject van de grond was gekomen. Naaaaaah!

Vantevoren was ik af en toe bang geweest dat ze me zouden willen leren om onverschillig te worden zodat ik niet meer zo uuuuuberextreem zou kunnen genieten van dingen, en dat ze me zouden willen leren dat ik niet zo verdrietig zou moeten zijn/blijven om bepaalde dingen, maar dat is niet gebeurd en dat was ook niet de bedoeling. Dat heb ik ze in een vragenuurtje nog gevraagd. Twee keer op een verschillend vragenuur eigenlijk want ik wou t gewoon ff checken. Hoe ze het dan allemaal precies bedoelen kan ik nog steeds niet goed uitleggen en misschien betekent dat dat ik het niet helemaal begrepen heb, maar dat weet ik niet zeker.

Aan het eind van de tien dagen voelde ik me supergoed. Ik heb zeker niet het gevoel dat ik een verheven ervaring gehad heb, dat past denk ik ook niet bij deze soort meditatie. Ik voelde me gewoon heel sterk, of ik de hele wereld aankon en ik nam me voor elke dag te blijven oefenen. Dat het is nu meer dan een maand later en het blijkt me niet elke dag te lukken, maar als ik de rust ervoor heb, doe ik het wel.

Benieuwd of ik m’n cravings and aversions, m’n verlangens en afkeer nu beter onder controle heb? Ik eet mezelf nog steeds klem in chocola, fudge en muffins, maar dat heeft niks met craving te maken hoor! Nee heus niet. Hahahahahaha...



Blijf op hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van de belevenissen? Meld je aan voor de mailinglist

Eerdere reisverhalen

Reis blog, ook wel reis webblog genoemd, wordt mogelijk gemaakt door Around the Globe. "Ontmoetingsplek voor en door reizigers". Lees onze Disclaimer